Ikki tilli sayt — bu sarlavhadagi tugma emas, balki alohida manzillarga, o‘z sarlavhalariga va o‘z qidiruv so‘rovlariga ega bo‘lgan ikkita to‘liq versiya. O‘zbekistondagi kompaniya uchun ishchi juftlik — o‘zbek va rus tillari: har bir versiya o‘z URL manzilida yashaydi, ikkinchisi bilan hreflang atributi orqali bog‘lanadi va avtomatik tarjima plaginida emas, odam tomonidan tarjima qilinadi.
Qisqacha
Agar siz O‘zbekiston ichida sotsangiz, o‘zbekcha versiya kerak: bu mamlakat aholisining mutlaq ko‘pchiligi gapiradigan til. Ruscha versiya ham qoladi — unga Toshkentning ishbilarmon auditoriyasi, MDHdagi hamkorlar va ruscha so‘rovlar bo‘yicha butun qidiruv keladi.
Tillar o‘rtasida tanlov yo‘q: versiyalar turli o‘quvchilar guruhiga ishlaydi va ular bo‘yicha talab kamdan-kam mos keladi. Savol boshqa narsada — qaysi versiya asosiy, qaysi biridan boshlanadi va matnlarga byudjet qanday taqsimlanadi.
O‘zbekcha versiya vaqti kelganini ko‘rsatadigan belgilar:
Yangi sayt uchun lotin yozuvini oling. Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 10 fevraldagi 61-sonli qarori lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga to‘liq o‘tish yo‘l xaritasini tasdiqladi: rasmiy saytlar 2022 yilning dekabriga qadar lotin yozuviga o‘tkazilishi, 2023 yilning 1 yanvaridan esa davlat organlari va tashkilotlari ish yuritishni unda olib borishi belgilandi. Talab davlat sektoriga qaratilgan, biroq u butun bozorga yo‘nalish beradi.
Shu bilan birga kirill yozuvidagi o‘zbek tili yo‘qolgani yo‘q: o‘quvchilarning bir qismi unga o‘rgangan, qidiruv so‘rovlarida esa lotin va kirill aralash keladi — bu haqda biz savollarga AI javob berayotganda SEO kerakmi degan tahlilda yozgan edik. Uchinchi versiya faqat shunday talab tahlil ma’lumotlarida ko‘ringanda ko‘tariladi va u alohida til emas, yozuv kodi bilan belgilanadi.
Maslahat Bitta versiya ustiga transliteratorni o‘rnatmang. Lotindan kirillga mexanik o‘girish o‘sha manzilda o‘sha matnni beradi: qidiruv uchun bu bitta sahifa, o‘quvchi uchun esa mazmunan hech narsani o‘zgartirmaydigan tugma.
Eng keng tarqalgan va qo‘llab-quvvatlashda eng arzon variant — site.com/ru/ va site.com/uz/ ko‘rinishidagi pastki kataloglar. Google uchta manzil sxemasini ko‘rib chiqadi va har birining kamchiliklarini sanaydi. O‘zbekistondagi kompaniya uchun ular quyidagicha ko‘rinadi.
| Mezon | Pastki katalog: site.com/uz/ | Subdomen: uz.site.com | Alohida domen: site.uz |
|---|---|---|---|
| Sozlash | Eng oddiyi: bitta host, bitta sertifikat | Oddiy, lekin o‘z hosti va sertifikati kerak | Qimmatroq: domen, hosting, pochta, tahlil |
| Mamlakat signali | Manzilda til ko‘rinadi, mamlakat esa yo‘q | Noaniq: “uz” ham til, ham mamlakat sifatida o‘qiladi | Eng aniq mamlakat signali |
| Qo‘llab-quvvatlash | Past: o‘sha server va o‘sha yig‘ilma | O‘rtacha: versiyalar hostlarga ajratilgan | Yuqori: aslida ikkita sayt |
| Versiyalarni ajratish | Bitta versiyani alohida jamoaga berish qiyin | Serverlar va jamoalarga ajratish oson | To‘liq ajratilgan |
| Qachon tanlanadi | Bitta kompaniya sayti ikki-uch tilda | O‘z jamoasi yoki o‘z serveri bor versiya | Alohida brend yoki alohida bozor |
Qilmaslik kerak bo‘lgan narsa — versiyalarni site.com/?lang=uz ko‘rinishidagi parametr bilan ajratish. Google bu variantni tavsiya etilmaydigan deb belgilaydi: versiyalar manzillar bo‘yicha yomon ajraladi va odam qayerga tushganini tushunmaydi. Har bir versiyaning o‘z manzili bo‘lishi majburiy shart, aks holda qidiruv ikkita hujjat o‘rniga bittasini ko‘radi.
Versiyalarni hreflang atributi bog‘laydi: u qidiruvga bu turli tillardagi bitta material ekanini aytadi va kerakli versiyani kerakli odamga ko‘rsatishga yordam beradi. Google belgilashning uchta teng usulini tavsiflaydi — head ichidagi link elementlari, Link HTTP sarlavhasi va sayt xaritasi. Bittasini tanlash kifoya.
Kerak emas. Google odamni til versiyalari o‘rtasida avtomatik yo‘naltirmaslikni va kontentni IP manzil bo‘yicha tanlamaslikni maslahat beradi: bunday yo‘naltirish ham odamlarga, ham robotlarga saytning barcha versiyalarini ko‘rishga xalaqit beradi. Til almashtirgichdagi havola orqali tanlanadi va sahifa manzili ham shunda o‘zgaradi.
Muhim Googlebot saytlarni asosan AQSh hududidan aylanib chiqadi va Accept-Language sarlavhasini yubormaydi. Agar versiya bitta manzilda brauzer tili yoki cookie bo‘yicha berilsa, sahifalarning bir qismi indeksga umuman tushmaydi.
Mijoz o‘qiydigan hamma narsani tarjima qilish kerak, faqat sahifa matnlarini emas. Eng ko‘p uchraydigan e’tiborsizlik — xizmat ekranlari va xatlar: sayt o‘zbekcha, buyurtma tasdig‘i esa ruscha keladi.
Asl tilida mahsulot nomlari, tovar belgilari va logotiplarni qoldirish mumkin. Odam ko‘z bilan o‘qiydigan qolgan hamma narsa versiya tilida bo‘lishi kerak: aralash sahifa tugallanmagandek ko‘rinadi va so‘rovga yomonroq javob beradi.
O‘zbekistonda reklama davlat tilida tarqatiladi — bu 2022 yil 7 iyundagi ZRU-776-sonli reklama to‘g‘risidagi qonunning 6-moddasi, u 2022 yilning 9 sentyabrida kuchga kirgan. Sayt uchun bundan oddiy xulosa kelib chiqadi: o‘zbekcha ochilish sahifalari siz kampaniyani ishga tushirishdan oldin mavjud bo‘lishi kerak.
Reklama mazmunini tarjima bilan takrorlash mumkin, lekin shartlar bilan. Tarjima davlat tilidagi matn ma’nosini buzmasligi kerak, uning shrifti asosiysidan kichik bo‘ladi, tashqi reklamada tarjima asosiy matn ostida gorizontal joylashtiriladi va maydonning 40 % dan oshmaydi, tele- va radioefirda hamda bosma nashrlarda tarjima reklama kunlik hajmning 20 % dan oshmaydi — aniq ifodalar qonun matnida.
Bir xil tovarni odamlar ruscha va o‘zbekcha turli so‘zlar bilan qidiradi, bu guruhlardagi talab esa kamdan-kam mos keladi. Shuning uchun so‘rovlar har bir til bo‘yicha alohida yig‘iladi, versiya tuzilmasi esa o‘z ro‘yxati asosida quriladi — xuddi kompaniyaning korporativ sayti haqida yozganimizdek.
Ikkinchi sabab — tipografika. O‘zbek lotin yozuvida o‘ va g‘ harflari ‘ belgisi bilan, tutuq belgisi esa ’ belgisi bilan yoziladi. To‘g‘ri belgili matn ona tili sohibi yozgandek o‘qiladi, inglizcha klaviaturadagi apostroflar bilan esa mashina tarjimasidek.
Narx tillar soniga emas, sayt turiga qarab hisoblanadi. Sayt ishlab chiqish bo‘yicha narxnomamizda lending 1 200 $ dan, kompaniya uchun vizitka-sayt 1 900 $ dan, ishga tushirilgandan keyingi qo‘llab-quvvatlash esa oyiga 250 $ dan boshlanadi.
Ikkinchi til versiyasi smetaga faqat tarjimani emas, baholash oson bo‘lmagan ishni ham qo‘shadi. Smetani batafsil Toshkentda sayt qancha turadi degan maqolada ko‘rib chiqqanmiz.
Ikki tilli saytlardagi muammolarning aksariyati tarjimadan emas, versiyalarning tuzilishidan kelib chiqadi. Tayyor saytni qo‘llab-quvvatlashga olganimizda eng ko‘p nimani ko‘ramiz.
Xato Tarjimani dam olish kunlariga menejerga berib, o‘qib chiqmasdan chop etish. O‘zbekcha matnni keyin tuzatish ona tili sohibidan darhol tarjima buyurtirishdan qimmatroq: tuzatishlarni sahifalarga ham, xatlarga ham, belgilashga ham kiritishga to‘g‘ri keladi.
Syntra Systems ikki tilli saytni ikkita matn to‘plamiga ega bitta loyiha sifatida yig‘adi. So‘rovlarni rus va o‘zbek tillari bo‘yicha alohida tahlil qilamiz, versiyalar tuzilmasini maketdan oldin kelishamiz, tarjimalarni ona tili sohiblariga beramiz va o‘qib chiqishdan o‘tkazamiz, hreflang belgilashi va sayt xaritasini esa indekslashdagi birinchi muammolardan keyin emas, ishga tushirishdan oldin sozlaymiz.
Keyin sayt yashashda davom etadi: yangi sahifalar darhol ikkala versiyada chiqishini kuzatamiz, xatlar, shakllar va huquqiy sahifalarni ikkala tilda bir xil holatda saqlaymiz. Agar sizda allaqachon bitta tildagi sayt bo‘lsa, auditdan boshlaymiz: nimani tarjima qilish, nimani qayta yozish va pozitsiyalarni yo‘qotmasdan manzillarni qanday ajratish kerak.
Vazifangizni muhokama qilamiz
Nima qilish kerakligini yozing — muddat va narxni baholab, yechim taklif qilamiz.
Arizalar allaqachon keladigan tildan boshlang, lekin saytga ikkinchi versiya uchun manzillarni darhol joylang: pastki katalog, hreflang belgilashi va almashtirgich. Shunda ikkinchi versiya saytni qayta qurish bilan emas, matnlar bilan qo‘shiladi.
Qoralama sifatida yaraydi, chop etilgan matn sifatida esa yo‘q. Mashina tarjimasi ishbilarmon iboralarni chalkashtiradi va ‘ hamda ’ belgilari o‘rniga apostrof qo‘yadi, bu esa matn o‘qib chiqilmaganini darhol ko‘rsatadi. Chop etishdan oldingi eng kam talab — ona tili sohibi tomonidan o‘qib chiqilishi.
Mamlakat ichida ishlaydigan kompaniya uchun ishchi juftlik — o‘zbek va rus tillari. Inglizcha versiya chet eldagi hamkorlar, eksport yoki O‘zbekistondan tashqarida ishga olish bo‘lganda qo‘shiladi. Har bir yangi versiya faqat tarjima emas, alohida xatlar, huquqiy sahifalar va qo‘llab-quvvatlash hamdir.
Uchinchi versiya faqat uning talabi tahlil va vebmaster kabinetlari ma’lumotlarida ko‘ringanda ko‘tariladi. Texnik jihatdan u alohida til emas, yozuv kodi bilan belgilanadi — uz-Latn bilan bir qatorda uz-Cyrl, aks holda hreflang belgilashi noto‘g‘ri yig‘iladi.
Ikki tilli bitta kompaniya uchun bu ortiqcha xarajat: alohida domen o‘z infratuzilmasini talab qiladi va faqat bitta mamlakatga qaratiladi. site.com/uz/ ko‘rinishidagi pastki katalogni qo‘llab-quvvatlash osonroq va u shu vazifani hal qiladi.
Har bir versiyaning manba kodini oching va u o‘zini ham, qolgan barcha versiyalarni ham sanab o‘tganiga, har biri esa teskari havola qilganiga ishonch hosil qiling. Keyin Google Search Console hisobotlariga qarang: sahifalar versiyalari qo‘shilib ketmagan holda o‘z manzillarida indeksda bo‘lishi kerak.
Ha, bu mijoz to‘lovdan va ma’lumot yuborishdan oldin o‘qiydigan sahifalar. Ular qolgan sahifalar bilan birga tarjima qilinadi va bir xil holatda saqlanadi: ruscha tahrirni o‘zgartirsangiz, o‘zbekchasini ham o‘zgartiring, aks holda versiyalar bir-biriga zid kela boshlaydi.
Manbalar
Muqova surati: Fauzi Ahmad, Pexels
