Kompaniya uchun saytni konstruktorda yig‘ish, tayyor CMS’ga o‘rnatish yoki buyurtma asosida ishlab chiqarish mumkin. Konstruktor boshida arzonroq, lekin sayt boshqa birovning platformasida yashaydi va tarif to‘langan paytgacha ishlaydi. Buyurtma asosidagi sayt sizning serveringizda turadi, kodga bo‘lgan huquqlar esa Syntra Systems shartnomasiga ko‘ra to‘liq to‘lovdan keyin sizga o‘tadi.
Qisqacha
Quyida Tilda, Wix va Shopify’dagi saytga to‘lov to‘xtaganda nima bo‘lishi, nimani ko‘chirib olish mumkinligi, konstruktor qachon o‘zini oqlashi va qaysi belgilarga qarab o‘z ishlanmangizga o‘tish vaqti kelishi tahlil qilingan.
To‘rtta usul bor, ular sayt qayerda turishi va unga kirishni kim boshqarishi bilan farqlanadi.
Dastlabki ikki variantni bitta narsa birlashtiradi: saytni muharrirda tahrirlar ekansiz, u platformaga bog‘liq bo‘ladi. Oxirgi ikkisida sayt fayllar va ma’lumotlar bazasidan iborat bo‘lib, ularni istalgan xostingga ko‘chirish mumkin.
To‘lov to‘xtasa, konstruktordagi sayt e’londan olib tashlanadi, domenini yo‘qotadi yoki bepul tarifga o‘tadi, shartlar esa har bir platformada o‘ziga xos.
Tilda yordam markaziga ko‘ra, obuna tugaganidan 5 kun o‘tib sayt e’londan olib tashlanadi, domen esa uzib qo‘yiladi. E’londan olingan sayt 6 oy saqlanadi, so‘ng avtomatik o‘chiriladi. Bepul tarifda 50 sahifagacha bitta loyiha o‘z domenisiz qoladi, katalog tovarlari esa 30 kundan keyin tiklab bo‘lmaydigan tarzda o‘chiriladi.
Wix saytni o‘chirmaydi: to‘langan davr tugagach, sayt bepul saytga aylanadi, domen ulanishi olib tashlanadi va Wix reklamasi paydo bo‘ladi. Domen uni yangilab turgan paytingizgacha sizniki; yangilamasangiz, uning taxminan 30 kunlik imtiyozli davri va pullik tiklash uchun yana taxminan 30 kun bor, shundan keyin uni istalgan kishi ro‘yxatdan o‘tkazishi mumkin.
Shopify ikki bosqichda ish ko‘radi: to‘lanmasa, u kirishni to‘xtatib qo‘yishi mumkin, qarz to‘xtatilgandan keyin 60 kun to‘lanmay qolsa, hisob raqamini yopishi mumkin, shundan so‘ng do‘kon o‘chiriladi (Shopify foydalanish shartlari).
Muhim Saytning mazmuni sizniki bo‘lib qoladi, ishlab turgan sayt esa — yo‘q. Wix o‘zida yaratilgan kontent sizga tegishli ekanini aniq yozadi va shu bilan birga sayt Wix serverlarida ishlashi kerakligini ham qayd etadi (Wix yordam markazi).
Wix’da saytni eksport qilish yo‘q, Tilda’da bor, lekin faqat eng yuqori tarifda.
Wix buni arxitekturasi bilan izohlaydi: sayt Wix serverlarida ishlashi kerak, platforma tashqi hostingni qo‘llab-quvvatlamaydi. Boshqa registratordan sotib olingan domenni ulash mumkin, lekin saytning o‘zi platformada qoladi.
Tilda eksportni faqat Business tarifida beradi: sayt rasmlar, CSS va JS bilan statik HTML ko‘rinishida yuklab olinadi va sizning serveringizga joylashtirilgach, Tilda’ga bog‘liq bo‘lmaydi. Tilda narxnomasiga ko‘ra, Business yillik to‘lovda oyiga 20 $ turadi, oyiga 10 $ bo‘lgan Personal esa eksportni o‘z ichiga olmaydi.
Maslahat Eksport fayllar nusxasini beradi, ishlab turgan tizimni emas. Tilda yordam markazida platformadan tashqarida formalar, to‘lov va ulangan xizmatlar ishlashda davom etishi yozilmagan, shuning uchun nusxaga tayanishdan oldin buni sinov hostingida tekshiring.
Boshqa platformalarning shartlari har xil: sotib olishdan oldin ularning yordam bo‘limida kod eksporti haqidagi qismni, shuningdek, ma’lumotlar bazasi mazmuni, formalar va sayt bo‘yicha qidiruv eksportga kirishini o‘qing.
Konstruktor sayt tez va qisqa muddatga kerak bo‘lganda o‘zini oqlaydi: u buyurtma asosidagi ishlanmadan sezilarli arzon va dasturchi talab qilmaydi.
Sayt asosiy savdo kanaliga aylansa, konstruktor xavfga aylanadi. Belgilar:
Agar sayt o‘sib borayotgan bo‘lsa, konstruktordan o‘z asosingizga qayta yig‘ish muqarrar, uni oldindan rejalashtirgan foydaliroq. Bunday ko‘chish qanday o‘tishi saytni qayta dizayn qilish haqidagi maqolada tasvirlangan.
Jadvalda uchta variant yettita mezon bo‘yicha taqqoslangan, bitta platformaga bog‘lanmagan holda: Tilda, Wix va Shopify’ning aniq shartlari yuqorida yoritilgan.
| Mezon | Konstruktor | Eksportli konstruktor | O‘z ishlanmasi |
|---|---|---|---|
| Ishlab turgan sayt kimniki | Platformaniki: sayt uning serverlarida ishlaydi | Fayllar nusxasi sizda, muharrir platformada qoladi | Kompaniyaniki: kod va baza sizda, huquqlar shartnoma bo‘yicha o‘tadi |
| To‘lanmasa nima bo‘ladi | E’londan olish va domenni uzish yoki reklamali bepul tarif | Eksport qilingan nusxa sizning hostingingizda ishlayveradi, muharrir uchun obuna kerak | Sayt hosting va domen to‘langan paytgacha ishlaydi |
| Boshqa ijrochiga o‘tish | Noldan qayta yig‘ish | Eksport fayllarini qo‘lda davom ettirish mumkin | Kod va baza istalgan hostingga ko‘chiriladi |
| CRM va 1C bilan integratsiya | Platforma imkoniyatlari doirasida | Muharrirdagi bilan bir xil; eksportdan keyin ularni qayta tekshirish kerak | API orqali amalga oshirish mumkin bo‘lgan har qanday |
| Nostandart mantiq va o‘sish | Platforma bilan cheklangan | Eksportgacha platforma bilan cheklangan | Platforma bilan emas, byudjet bilan cheklangan |
| Ma’lumotlar va arizalar qayerda saqlanadi | Platformada | Fayllar sizda, xizmatlar ma’lumotlarini alohida tekshiring | Sizda |
| Boshlanishdagi va uch yildan keyingi xarajatlar | Boshida past, obuna hech qachon tugamaydi | Yuqori tarif tufayli balandroq; eksportdan keyin o‘z hostingingiz uchun to‘laysiz | Boshida balandroq, keyin hosting, domen va qo‘llab-quvvatlash |
Obunani hisoblab chiqamiz. Tilda Personal yillik to‘lovda oyiga 10 $, ya’ni uch yilda 360 $; eksport uchun kerak bo‘ladigan Business oyiga 20 $, ya’ni uch yilda 720 $ (Tilda narxnomasi, hisob-kitob bizniki). Oddiy vizitka sayt uchun bu buyurtma asosidagi ishlanmadan sezilarli arzon, buni yashirishning keragi yo‘q.
Farq nima uchun to‘lashingizda: konstruktorda saytni platformada saqlash huquqi uchun to‘laysiz, buyurtma asosida ishlab chiqishda esa saytning o‘zi uchun to‘laysiz, hostingga alohida to‘laysiz.
Buyurtma asosidagi sayt shartnomada kodga huquqlarning o‘tkazilishi yozilgan bo‘lsa va hosting, domen hamda boshqaruv paneliga kirish sizning nomingizga rasmiylashtirilgan bo‘lsa, kompaniya aktivi bo‘ladi.
Syntra Systems shartnomasiga ko‘ra, kodga bo‘lgan mutlaq huquqlar to‘liq to‘lovdan keyin buyurtmachiga o‘tadi, ishga tushirilgandan so‘ng esa biz barcha kirish huquqlarini topshiramiz va saytni sizning hostingingizga ko‘chiramiz.
Shunda ham pul ketadi: hosting, domenni yangilash, sertifikat, zaxira nusxalar va yangilanishlar uchun to‘lash kerak. Qo‘llab-quvvatlashga nimalar kirishi saytni ishga tushirish va qo‘llab-quvvatlash haqidagi maqolada ko‘rib chiqilgan. Farq shundaki, kod va ma’lumotlar sizda qoladi va istalgan xostingga ko‘chiriladi, obuna bilan birga yo‘qolib qolmaydi.
O‘zbekistondagi kompaniya uchun savol shunday: ariza formasidagi ma’lumotlarni mamlakat ichidagi serverda saqlash majburiymi. Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunning 27-1-moddasiga ko‘ra, 2026-yil 26-martdagi ZRU-1125-son qonun tahririda biometrik ma’lumotlar, genetik ma’lumotlar va telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilarning ma’lumotlari O‘zbekistonda saqlanishi shart.
Formadagi ism va telefon bu ro‘yxatga kirmaydi, shuning uchun qonun o‘z serveringizni talab qilmaydi; qolgan ma’lumotlar uchun o‘sha moddada chet elda qayta ishlash shartlari nazarda tutilgan. O‘z serveringiz shunchaki mijozlar ma’lumotlari qayerda turishini o‘zingiz hal qilishingizga imkon beradi. Formalar va qayta ishlash siyosati haqida batafsil korporativ sayt haqidagi maqolada.
Konstruktor va ishlab chiqish o‘rtasidagi tanlov bir necha savolga taqaladi, ularning javoblarini to‘lovdan oldin topgan ma’qul.
Birinchi savolga javob «sayt yo‘qoladi» bo‘lsa, sayt esa ariza keltirsa, qarorni qayta ko‘rib chiqish kerak.
Biz kalit topshirish asosida saytlarni sinalgan kontent boshqaruv tizimlarida, masalan, WordPress yoki 1C-Bitrix’da va o‘z yechimlarimizda yaratamiz (saytlar ishlab chiqish). Lending 1 200 $ dan, kompaniya sayti 1 900 $ dan, to‘lov va hisob tizimi bilan integratsiyali onlayn-do‘kon 10 000 $ dan turadi; aniq summani vazifani tahlil qilgach aytamiz. Lending korporativ saytdan nimasi bilan farq qilishi lendinglar haqidagi va korporativ sayt haqidagi maqolalarda tasvirlangan.
Agar saytingiz hozir konstruktorda bo‘lsa, tahlildan boshlaymiz: unda nima platformaga tayanadi, qaysi ma’lumotlarni olib chiqish kerak va nimani qayta yig‘ishga to‘g‘ri keladi. SHUMI loyihasida sayt CRM bilan birga qilingan: har bir ariza qo‘lda ko‘chirmasdan kerakli voronkaga tushadi.
Vazifangizni muhokama qilamiz
Nima qilish kerakligini yozing — muddat va narxni baholab, yechim taklif qilamiz.
Bo‘ladi. Matnlar, rasmlar va tuzilma sizniki bo‘lib qoladi, sayt esa yangi asosda qayta yig‘iladi. Ko‘chish paytida sahifa manzillari o‘zgarmasligi uchun domenni darhol kompaniya nomiga rasmiylashtirgan ma’qul.
Domen sizning nomingizga rasmiylashtirilgan va yangilab turilsa, sizniki bo‘lib qoladi. Lekin u sayt bilan ishlashdan to‘xtaydi: Tilda’da domen obuna tugaganidan 5 kun o‘tib uziladi, Wix’da esa to‘langan davr tugagach ulanish olib tashlanadi.
Yillik to‘lovda Tilda Personal uch yilda 360 $, eksportli Business — 720 $. Bizda kompaniya sayti 1 900 $ dan boshlanadi, lekin hosting, domen va qo‘llab-quvvatlashni qo‘shish kerak; ammo sayt sizniki bo‘lib qoladi.
Sizniki. Wix platformada yaratilgan kontent foydalanuvchiga tegishli ekanini yozadi, Shopify esa yuklangan materiallarga egalik qilmasligini ko‘rsatadi. Lekin muharrir va ishlab turgan saytga bo‘lgan huquqlar platformada qoladi.
Yo‘q. Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunning ZRU-1125 (2026-yil 26-mart) tahrirdagi 27-1-moddasiga ko‘ra, mamlakatda faqat biometrik va genetik ma’lumotlar hamda telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilarning ma’lumotlari saqlanishi shart, formadagi kontaktlar bu ro‘yxatga kirmaydi.
Kodga huquqlarning o‘tkazilishi va u qachon sodir bo‘lishi, shuningdek, hosting, domen va boshqaruv paneliga kirish huquqlarining topshirilishi. Syntra Systems shartnomasiga ko‘ra, kodga huquqlar to‘liq to‘lovdan keyin buyurtmachiga o‘tadi.
Manbalar
Muqova surati: Lee Campbell, Unsplash
